Ý nghĩa lịch sử của văn miếu quốc tử giám

  -  
Giới thiệu Hoạt động chuyên môn, nghiệp vụCông tác trưng bàyTin tức Trưng bày Trưng bày chuyên đềNghiên cứu vãn Khảo cổ họcẤn phẩmDự án BTLSQG Thông tin hữu ích Hỗ trợ

Lịch sử văn miếu – Quốc Tử Giám

Sự kiện dựng văn miếu được Đại Việt sử ký kết toàn thư ghi như sau: "Năm Canh Tuất, niên hiệu Thần Vũ thứ 2 (1070) đời Lý Thánh Tông, ngày thu tháng 8 làm Văn Miếu, đắp tượng Khổng Tử, Chu Công với Tứ phối, vẽ tượng Thất thập nhị hiền, tư mùa thờ tế. Hoàng thái tử đến học sinh sống đây".

Bạn đang xem: ý nghĩa lịch sử của văn miếu quốc tử giám

Đến mon tư, ngày hạ năm Bính Thìn, niên hiệu Anh Vũ Chiêu Thắng thứ nhất (1076) vua Lý Nhân Tông cho lập nhà Quốc Tử Giám, tuyển trong số văn thần lấy những người dân có văn học để học trên đó. Từ thời điểm năm 1253, Vua trằn Thái Tông mang đến mở rộng văn miếu quốc tử giám và thu thừa nhận cả con cháu thường dân bao gồm học lực xuất sắc.

Đời vua è Minh Tông, phố chu văn an được cử có tác dụng quan văn miếu quốc tử giám Tư nghiệp (Hiệu trưởng) cùng thầy dạy dỗ trực tiếp của các hoàng tử. Đến năm 1370 phố chu văn an qua đời được Vua trần Nghệ Tông đến thờ sinh sống Văn Miếu bên cạnh Khổng Tử.

Sang thời Hậu Lê, Nho giáo rất thịnh hành. Vào khoảng thời gian 1484, Vua Lê Thánh Tông đến dựng bia Tiến sĩ của rất nhiều người đỗ ts từ khoa thi năm 1442 mang lại 1779.

Đến đầu thời Nguyễn, vua Gia Long bãi bỏ trường văn miếu ở Hà Nội, đổi nhà Thái Học làm cho nhà Khải Thánh nhằm thờ bố mẹ Khổng Tử và xây cất Khuê Văn các ở trước Văn Miếu. Đầu năm 1947, giặc Pháp nã đạn đại chưng làm đổ sập căn nhà, chỉ còn cái nền với nhị cột đá cùng 4 nghiên đá.

Kiến trúc quốc tử giám – Quốc Tử Giám

Di tích lịch sử Văn Miếu – văn miếu quốc tử giám có diện tích 54.331m2 gồm: hồ Văn, vườn cửa Giám cùng Nội từ được bao quanh bằng tường gạch ốp vồ.

Phía trước cổng khủng là tứ trụ (bốn cột lớn). Phía 2 bên tứ trụ có hai bia "Hạ mã" (xuống ngựa). Văn miếu môn cao rộng, 2 bên bậc tam cấp, phía ngoài tất cả đôi rồng đá mang phong thái nghệ thuật thời Nguyễn. Nội từ bỏ được chia làm năm khu vực vực:

Khu trước tiên (Nhập đạo): bắt đầu từ cửa quốc tử giám đến cửa ngõ Đại Trung; cửa ngõ Đại Trung bố gian lợp ngói. Hai bên cửa Đại Trung là nhị cửa nhỏ tuổi Thành Đức và Đạt tài.

*

Văn Miếu Môn.

Khu lắp thêm hai (Thành đạo): từ cửa ngõ Đại Trung mang đến Khuê Văn những – một công trình xây dựng kiến trúc độc đáo là hình tượng của lịch sử vẻ vang văn hóa Hà Nội. Khuê Văn các được dựng năm 1805. Tầng bên dưới là tư trụ gạch, tầng bên trên là phong cách thiết kế gỗ, tứ mặt đều phải sở hữu cửa sổ tròn, trên mái lợp ngói ống. 2 bên Khuê Văn những là nhị cửa bí văn với Súc văn – là những tên thường gọi với ý nghĩa ca tụng vẻ đẹp nhất của văn chương.

*

Khuê Văn Các.

Khu đồ vật ba: hai hàng nhà bia với 82 bia ts dựng từ năm 1484 mang lại năm 1780 đề tên quê tiệm của 1304 vị tiến sĩ của 82 khoa thi. ở đối xứng 2 bên Thiên cung tỉnh giấc là cửa Đại Thành mở quý phái khu trang bị tư. Kim Thanh môn và Ngọc Chấn môn là hai cửa nhỏ dại nằm 2 bên của Đại Thành.

Khu thứ tứ (Đại Thành Điện): phía hai bên sân Đại Bái tất cả hai hàng nhà Tả vu cùng Hữu vu, là địa điểm thờ bài bác vị 72 bạn học trò xuất sắc đẹp của Khổng Tử và chu văn an – danh nhân văn hóa trái đất và nhà giáo dục vn nổi giờ thời Trần. Ở ở trung tâm là Bái con đường – khu vực hành lễ trong những kì tế tự. Khu vực đây có không ít bức hoành phi, câu đối ca tụng Nho học, ca ngợi Khổng Tử cùng Tứ phối (Nhan Hồi, Tử Tư, Tăng Sâm và dũng mạnh Tử) cùng bài bác vị của 10 vị nhân hậu triết. Những công trình kiến trúc của quốc tử giám được dựng được làm bằng gỗ lim, gạch khu đất nung, ngói mũi hài theo phong thái dân tộc của những triều đại Lê, Nguyễn; vị trí đây còn gìn giữ cây đa, cây đại cổ thụ hàng trăm năm.

Khu đồ vật năm: quần thể Thái học vốn là trường văn miếu quốc tử giám xưa – ngôi trường đại học giang sơn đầu tiên của Việt Nam. Đầu ráng kỷ XIX, khi đơn vị Nguyễn dời văn miếu vào Huế, vị trí đây dựng điện Khải Thánh thờ song thân phụ mẫu mã của Khổng Tử.

Hệ thống bia tiến sỹ quốc tử giám Thăng Long

Trong khuôn viên di tích quốc tử giám – văn miếu quốc tử giám có một khu vườn từ Khuê Văn các đến cửa Đại Thành thường call là vườn Bia. Phần giữa khu vườn này là một trong hồ nước hình vuông vắn gọi là Phương Tỉnh xuất xắc Thiên quang đãng Tỉnh. Giáp bờ hồ là lối đi, rồi đến những dãy bia trang nghiêm cổ kính dựng thành hai khu phía Đông với phía Tây, từng khu chia thành hai dãy, toàn bộ gồm 82 tấm bia ghi chúng ta tên, quê quán của những vị đang thi đỗ những khoa thi ts triều Lê (chính xác là 81 bia ts triều Lê với 1 bia tiến sĩ triều Mạc), thường hotline là bia ts Văn Miếu.

*

Hàng bia Tiến sĩ.

Xem thêm: Từ Hà Nội Đến Điểm Du Lịch Chùa Hương Cách Hà Nội Bao Xa, Đi Bằng Xe Máy Có Thuận Tiện Không

Tham quan khu vực bia đá, bạn cũng có thể tìm thấy thương hiệu tuổi của không ít danh nhân từng được nói đến trong những sách sử nước ta như: công ty sử học tập Ngô Sĩ Liên - tiến sỹ năm 1442 vẫn soạn bộ sách Đại Việt sử cam kết toàn thư; nhà bác bỏ học Lê Quý Đôn - tiến sĩ năm 1752, tác giả của Đại Việt thông sử, kiến văn tiểu lục, Vân đài loại ngữ…; nhà thiết yếu trị, ngoại giao lỗi lạc Ngô Thì Nhậm đỗ tiến sỹ khoa 1775, đã giúp vua quang Trung thành công quân Thanh vào trận Ngọc Hồi - Đống Đa kế hoạch sử… Điều quánh biệt, qua những tấm bia đá này, chúng ta không chỉ nghe biết thân cố gắng sự nghiệp của các sử thần nước ta mà bọn họ còn được phát âm hơn về mối quan hệ bang giao giữa những nước vùng Đông nam Á.

Trong số 1.304 tiến sỹ được đánh tên trên 82 bia đá, có 225 vị từng được cử đi sứ sang china vào những triều Minh (1368-1644), triều Thanh (1644-1911). Lê Quý Đôn (1726-1784) đỗ tiến sĩ năm 1752, đã còn lại nhiều tuyệt vời khi đi sứ thanh lịch Trung Quốc. Ông đang tiếp xúc, giao lưu, thương lượng về văn chương, học thuật với các học giả, công ty thơ trung hoa và Triều Tiên. Học thức và tài văn chương của Lê Quý Đôn được những sứ thần Triều Tiên và trung hoa ca ngợi.

Không chỉ là nguồn tứ liệu phong phú phản ánh một giai đoạn lịch sử hơn 300 năm bên dưới triều Lê - Mạc, Bia Tiến sĩ văn miếu quốc tử giám còn là bức tranh tấp nập về việc tuyển dụng và giảng dạy nhân tài độc đáo và khác biệt ở nước ta được biểu hiện ở tứ tưởng trị quốc nhờ vào nhân tài của cha ông ta. Cơ chế quân chủ tập quyền việt nam thời Lê hết sức trọng dụng nhân tài, coi “nhân tài là nguyên khí quốc gia”, là xuất phát sự phồn thịnh của khu đất nước. Điều này đã được mô tả rõ ngay sinh sống tấm bia thứ nhất (khoa 1442): “Hiền tài là nguyên khí quốc gia, nguyên khí vững vàng thì cố nước to gan và thịnh, nguyên khí kém thì ráng nước yếu và suy, mang đến nên các đấng thánh đế minh vương không một ai không chăm sóc xây dựng nhân tài”. Tấm bia năm 1448 lại nhắc “Nhân tài đối với nước nhà quan hệ khôn xiết lớn” và “Phải có giảng dạy sau mới có nhân tài”. Những tấm bia sau cũng nhắc đi nhắc lại ý “nhân tài là nguyên khí quốc gia”. Những vị vua công ty Lê, công ty Mạc đã phụ thuộc Nho giáo, sử dụng trí thức Nho giáo để giảng dạy và tuyển lựa chọn nhân tài. Tiêu chuẩn chỉnh “Hiền”, “Tài” nhằm tuyển chọn cũng theo ý niệm của Nho giáo. Công ty nước lấy thi tuyển làm phương thức chủ yếu để tuyển chọn nhân tài. Năm 1484, vua Thái Tông công ty Lê xuống chiếu: “Muốn có tác dụng trước hết cần chọn người có học, phép chọn người dân có học thì thi tuyển làm đầu”. Năm 1499, vua Lê Hiến Tông cũng đều có sắc dụ rằng: “Nhân tài là nguyên khí trong phòng nước, nguyên khí mạnh bạo thì trị đạo mới thịnh, khoa giáp là đường thẳng của quan lại trường, mặt đường thẳng mở thì chân nho mới có”... Bia những năm 1556, 1604, 1703, 1763, 1772 dấn thêm ý “phải vun trồng, bồi dưỡng nhân tài”. Những điều bên trên đây cho thấy thêm rằng, nhà trương cải cách và phát triển giáo dục, trọng dụng nhân tài, huấn luyện và giảng dạy nguồn lực lượng lao động cho nước nhà là một chủ trương được coi trọng mặt hàng đầu, cực kỳ quan trọng đối với bất kỳ thời đại như thế nào trong quy trình xây dựng cùng phát triển tổ quốc cường thịnh.

Giá trị với nét độc đáo của 82 bia Tiến sĩ đó là những bài văn tự khắc trên bia. Trên nhân loại nhiều nước dựng bia, nhưng chỉ độc nhất vô nhị Bia Tiến sĩ văn miếu quốc tử giám có bài bác ký ghi lịch sử các khoa thi với triết lý của triều đại về nền giáo dục và đào tạo và đào tạo, thực hiện nhân tài. Những bài bác ký bên trên bia tiến sỹ được viết bằng chữ Hán với những phương pháp viết khác nhau, khiến cho từng tấm bia như một thành tựu thư pháp. Những bài bác văn bia này phần lớn đều bởi vì những danh nhân văn hóa, trí thức béo của tổ quốc soạn, nên về cơ bản là hầu như tác phẩm vô giá, góp phần làm nên truyền thống lịch sử văn hóa, giáo dục của Việt Nam.

*

Tượng thờ phố chu văn an trong văn miếu – Quốc Tử Giám.

Cho mang đến nay, phần lớn các hoa văn cùng văn trường đoản cú trên mỗi bia đá còn rõ, có khả năng đọc được. Các bài văn bia cho thấy rõ tháng ngày dựng bia, thương hiệu của người soạn văn bia, người dựng bia. Chữ viết bên trên bia, những hoa văn trang trí cùng phong thái tạo dáng vẻ bia, rùa đều mang ý nghĩa của thời đại sản có mặt chúng.

Bia tiến sĩ có tác động ảnh hưởng xã hội to lớn lớn đối với người đương thời và hậu thế. Được đề tên trên bia đá sẽ là niềm khích lệ lớn so với việc học tập, tập luyện để trở thành người hữu dụng cho non sông và xã hội. Bia tiến sỹ cũng là biểu tượng và niềm từ bỏ hào của sự thành đạt với trí tuệ. Có thể thấy việc tổ chức triển khai UNESCO công nhận bia tiến sĩ văn miếu – văn miếu là di sản tứ liệu của nước ngoài là trong những sự kiện lớn và là niềm từ hào của tổng thể nhân dân hà nội nói riêng rẽ và toàn quốc nói chung.

Văn Miếu – văn miếu quốc tử giám xưa là vùng "cửa Khổng sân Trình" là "Thánh đường của Nho học", nơi huấn luyện và biểu dương kỹ năng của khu đất nước; nay là một trong những khu di tích lịch sử - văn hóa truyền thống lớn nhất ở vị trí chính giữa Thủ đô, biểu tượng cho tiến trình văn hóa truyền thống Việt Nam, cùng với những hoạt động văn hóa, khoa học năng đụng của mình, đang đóng góp phần to phệ vào công cuộc giữ gìn bản sắc văn hóa dân tộc, làm cho cho hà thành xứng đáng là viên ngọc "Ngàn năm văn hiến" của khu đất nước.

Lan Phương (tổng hợp)

1. Bùi Đẹp, Di sản quả đât tại Việt Nam, tập 1, Nxb Trẻ, 2012.

2. Đại Việt sử cam kết toàn thư, tập 1, Nxb khoa học Xã hội, 1972.

3. Lưu giữ Minh Trị (chủ biên), tìm kiếm trong di sản Văn hóa việt nam Thăng Long – Hà Nội, Nxb văn hóa truyền thống – Thông tin, 2002.

Xem thêm: Sử Dụng Các Phương Tiện Thanh Toán Là Gì, Quy Định Pháp Luật Về Phương Thức Thanh Toán

4. Ngô Đức Thọ, Văn bia Tiến sĩ văn miếu – văn miếu quốc tử giám Thăng Long, Nxb Hà Nội, 2010.